Berapa Bahagian Anak Lelaki dalam Faraid?

Soalan ini sering timbul kerana ramai menyangka setiap waris ada “kadar” tetap seperti 1/2 atau 1/4. Sebenarnya, anak lelaki tidak termasuk dalam kategori waris furudh (kadar tetap) — dia sentiasa asabah, dan bahagiannya bergantung kepada siapa lagi yang hadir sebagai waris.

Definisi & istilah penting

Istilah	Maksud
Asabah	Waris yang mengambil baki pusaka selepas kadar tetap (furudh) waris lain ditolak — tidak ada kadar tetap tersendiri.
Furudh muqaddarah	Kadar pecahan tetap (1/2, 1/4, 1/8, 2/3, 1/3, 1/6) bagi waris furudh seperti isteri, ibu dan bapa dalam keadaan tertentu.
Nisbah 2:1	Kadar pembahagian antara anak lelaki dan anak perempuan apabila kedua-duanya hadir serentak sebagai asabah — anak lelaki menerima dua bahagian bagi setiap satu bahagian anak perempuan.

Bagaimana bahagian anak lelaki ditentukan

Anak lelaki sentiasa layak mewarisi (tidak pernah terhijab sepenuhnya oleh waris lain), tetapi jumlah sebenar yang diterimanya berbeza mengikut senario:

1. Anak lelaki tanpa waris furudh lain — jika hanya ada anak lelaki (seorang atau lebih), mereka mengambil keseluruhan baki bersih pusaka, dikongsi sama rata sesama mereka.
2. Anak lelaki bersama waris furudh (isteri/ibu/bapa) — waris furudh menerima kadar tetap mereka dahulu (contohnya isteri 1/8, ibu 1/6), dan baki selebihnya diambil oleh anak lelaki (dikongsi sama rata jika lebih daripada seorang).
3. Anak lelaki bersama anak perempuan — kedua-duanya menjadi asabah bersama, baki dikongsi mengikut nisbah 2:1 (anak lelaki mendapat dua bahagian, anak perempuan satu bahagian setiap seorang).
4. Bapa si mati masih hidup bersama anak lelaki — bapa menerima 1/6 sebagai furudh (bukan asabah, kerana anak lelaki wujud), dan anak lelaki mengambil baki.

Jadual ringkas senario

Waris hadir	Bahagian anak lelaki
Anak lelaki sahaja (2 orang)	Kongsi 100% baki sama rata (50% seorang)
Isteri + anak lelaki (1 orang)	Isteri 1/8, anak lelaki ambil baki 7/8
Anak lelaki (1) + anak perempuan (1)	Baki dibahagi 2:1 — anak lelaki 2/3 baki, anak perempuan 1/3 baki
Ibu + bapa + anak lelaki (1)	Ibu 1/6, bapa 1/6, anak lelaki ambil baki 4/6

Contoh praktikal

Encik Rashid meninggal dunia dengan baki bersih pusaka RM360,000. Waris yang hidup: seorang isteri, seorang anak lelaki dan seorang anak perempuan.

• Isteri (ada anak) menerima 1/8 = RM45,000.
• Baki RM315,000 diagihkan kepada anak lelaki dan anak perempuan sebagai asabah, nisbah 2:1.
• Jumlah bahagian = 3 (2 bahagian anak lelaki + 1 bahagian anak perempuan).
• Satu bahagian = RM315,000 ÷ 3 = RM105,000.
• Anak lelaki menerima 2 bahagian = RM210,000.
• Anak perempuan menerima 1 bahagian = RM105,000.

Rujukan Silang

Untuk memahami konsep asabah secara penuh (termasuk susunan keutamaan asabah lain seperti saudara lelaki), rujuk artikel Asabah dalam Faraid. Untuk kadar furudh muqaddarah waris lain seperti isteri dan ibu bapa, rujuk Furudh Muqaddarah. Untuk contoh kiraan penuh merangkumi pelbagai senario waris, rujuk Contoh Kiraan Faraid Lengkap.

Sumber & rujukan

Al-Quran, Surah an-Nisa’ ayat 11 dan 176 — asas nas kadar furudh dan nisbah 2:1 antara anak lelaki dan anak perempuan sebagai asabah. Rujuk juga artikel panduan berkaitan di atas untuk huraian penuh susunan asabah dan kadar furudh.