Beza Ikut Negeri & Undang-Undang Pusaka Islam Sabah 2026

Salah satu sumber kekeliruan terbesar bagi waris di Malaysia ialah menyangka satu peraturan pusaka Islam terpakai serata negara. Sebenarnya, undang-undang Islam berkaitan pusaka dan bidang kuasa Mahkamah Syariah adalah hal negeri, bukan persekutuan (kecuali di Wilayah Persekutuan).

Definisi & istilah penting

Istilah	Maksud
Enakmen pentadbiran agama/undang-undang Islam negeri	Undang-undang yang diluluskan Dewan Undangan Negeri (DUN) untuk mentadbir hal ehwal Islam dan Mahkamah Syariah di negeri itu. Namanya berbeza antara negeri.
Bidang kuasa negeri	Kuasa perundangan yang terletak pada DUN, bukan Parlimen, bagi perkara yang disenaraikan dalam Senarai Negeri, Perlembagaan Persekutuan.
Undang-undang pusaka Islam Sabah 2026	Rang undang-undang yang dilaporkan diluluskan DUN Sabah pada 22 Julai 2026. Dalam liputan Bahasa Inggeris ia disebut antaranya Muslim Succession Enactment 2026. Nama rasmi dalam Bahasa Malaysia belum disahkan.

Kenapa bidang kuasa ini terletak pada negeri

Di bawah Perlembagaan Persekutuan, Jadual Kesembilan, Senarai II (Senarai Negeri), perkara 1, antara yang termasuk dalam hal negeri ialah undang-undang Islam dan undang-undang diri serta keluarga orang yang menganuti agama Islam, termasuk undang-undang Islam berkaitan pusaka (berwasiat atau tidak berwasiat), Baitulmal, serta penubuhan, organisasi dan tatacara Mahkamah Syariah. Mahkamah Syariah hanya berbidang kuasa ke atas orang Islam dan hanya bagi perkara yang disenaraikan itu.

Perkara 1 itu dikecualikan bagi Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya. Di sana, pentadbiran undang-undang Islam dan Mahkamah Syariah diuruskan di bawah undang-undang persekutuan, antaranya Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993 (Akta 505). Bagi negeri, ini bermakna:

• Setiap negeri mempunyai enakmen sendiri untuk pentadbiran agama atau undang-undang Islam. Namanya tidak seragam. Contohnya, Melaka menggunakan Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Melaka) 2002, manakala Pahang menggunakan Enakmen Pentadbiran Undang-Undang Islam 1991.
• Mahkamah Syariah setiap negeri ditubuhkan dan diatur mengikut undang-undang negeri itu.
• Hal Baitulmal juga termasuk dalam perkara negeri.

Akibatnya, peruntukan dan tatacara pusaka Islam, termasuk perkara seperti wasiat wajibah dan al-radd/dhawi al-arham, boleh berbeza antara negeri. Semak undang-undang atau amalan negeri tempat pusaka diuruskan sebelum membuat andaian.

Undang-undang pusaka Islam Sabah 2026: apa yang dilaporkan

Menurut Daily Express, melalui Newswav, DUN Sabah meluluskan rang undang-undang pentadbiran harta pusaka orang Islam di bawah bidang kuasa Mahkamah Syariah pada hari Rabu. Laporan lain menyebut tarikh sidang itu ialah 22 Julai 2026. Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah, Datuk Dr Mohd Arifin Mohd Arif, yang membentangkan rang undang-undang itu, dilaporkan menyifatkannya sebagai undang-undang pertama di Malaysia yang khusus untuk pentadbiran harta pusaka orang Islam di bawah bidang kuasa Mahkamah Syariah. Itu kenyataan menteri yang dilaporkan. Kami tidak menyemak sendiri undang-undang semua negeri lain, jadi jangan menganggapnya fakta yang disahkan bebas.

Antara perkara yang dilaporkan daripada ucapan menteri itu:

• Rangka pentadbiran pusaka yang merangkumi penentuan waris, penyelesaian hutang, pelaksanaan wasiat dan agihan faraid.
• Mualaf digalakkan merancang harta semasa hidup melalui hibah, wasiat atau cara lain yang dibenarkan hukum Islam. Jika mualaf meninggal tanpa perancangan, Mahkamah Syariah dilaporkan diberi kuasa mentadbir dan mengagihkan harta mengikut Hukum Syarak, tanpa mengabaikan kepentingan ahli keluarga bukan Islam.
• Ahli keluarga bukan Islam kepada si mati mualaf dilaporkan diberi peluang dan hak hadir di Mahkamah Syariah untuk menyatakan kepentingan mereka, dan mahkamah dilaporkan berkuasa mendengar tuntutan hutang, harta sepencarian dan kepentingan sah mereka.
• Perlindungan bagi kanak-kanak, orang kurang upaya atau tidak berkeupayaan, dan orang hilang (mafqud).
• Kesalahan berkaitan harta pusaka Islam, termasuk memalsukan dokumen waris, menyembunyikan aset dan menafikan hak waris lain.

Nota kesahihan: Huraian di atas disandarkan kepada liputan akhbar tentang ucapan menteri, bukan teks enakmen. Dalam semakan 20 Oktober 2026, kami tidak menemui teks enakmen, nombor seksyen, tarikh warta atau tarikh kuat kuasa, dan tiada sumber rasmi Kerajaan Negeri Sabah atau Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia yang boleh dicapai mengenainya. Nama rasmi dalam Bahasa Malaysia juga belum disahkan. Liputan Inggeris menggunakan beberapa nama (Muslim Succession dan Muslim Inheritance), manakala tajuk liputan Bahasa Malaysia menggunakan “Pewarisan Orang Islam”. Kelulusan DUN dan tarikh kuat kuasa ialah langkah berbeza. Ketua Pengarah Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia dilaporkan menyebut enakmen pusaka ini hanya “diluluskan” tahun ini, berbeza daripada enakmen pengangkatan anak Islam Sabah yang disebut “diluluskan dan berkuat kuasa” pada Disember 2024. Jangan anggap proses pusaka anda sudah berubah. Sahkan terus dengan Mahkamah Syariah atau Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Sabah. Ringkasan lanjut ada dalam catatan blog Undang-Undang Pusaka Islam Baharu Sabah 2026: Apa yang Dilaporkan untuk Waris?

Apa ini bermakna untuk waris di negeri lain

Undang-undang ini diluluskan oleh DUN Sabah, jadi ia undang-undang negeri Sabah. Negeri lain tertakluk kepada undang-undang negeri masing-masing, dan Wilayah Persekutuan kepada undang-undang persekutuan. Waris di luar Sabah tidak terjejas oleh enakmen ini. Ia hanya menunjukkan bahawa undang-undang pusaka Islam boleh dikemas kini secara berasingan oleh setiap negeri.

Di Semenanjung, sijil faraid daripada Mahkamah Syariah lazimnya diperlukan sebelum permohonan surat kuasa kepada Mahkamah Tinggi sivil atau Amanah Raya Berhad. Bagi pusaka kecil, kajian itu menyatakan pentadbir tanah boleh mengira bahagian faraid sendiri dan merujuk Mahkamah Syariah hanya bagi kiraan yang rumit. Gambaran ini diambil daripada kajian akademik 2021 yang tertumpu pada Semenanjung dan menyatakan amalan Mahkamah Syariah di Sabah dan Sarawak berbeza, termasuk bahawa Mahkamah Syariah Sabah dinyatakan berkuasa melantik wakil peribadi. Oleh itu, jangan menganggap langkah di Semenanjung terpakai sama di Sabah.

Rujukan Silang

Untuk langkah umum tuntutan pusaka, lihat Probet vs Surat Kuasa Mentadbir. Bahagian itu menerangkan laluan umum, dan prosedur sebenar di Sabah mungkin berbeza, jadi sahkan dengan Mahkamah Syariah negeri berkenaan. Isu institusi berasingan yang menyumbang kelewatan dihuraikan dalam Kenapa Proses Pusaka Lambat?

Sumber & rujukan akta

Semua pautan disemak pada 20 Oktober 2026. Sumber mengenai Sabah ialah liputan akhbar. Kami tidak menemui teks warta, siaran Kerajaan Negeri atau portal DUN yang boleh dicapai.

• Perlembagaan Persekutuan, Jadual Kesembilan, Senarai II (Senarai Negeri), perkara 1, seperti dalam teks Perlembagaan Persekutuan (disemak semula 2025) di Constitute Project.
• Akta Pentadbiran Undang-Undang Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1993 (Akta 505): teks rasmi di portal Perundangan Persekutuan, Jabatan Peguam Negara (cari “Akta 505”); salinan tidak rasmi untuk rujukan pantas: lawplayer.com.
• Warta Kerajaan Negeri Melaka, Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Melaka) 2002, dan Warta Kerajaan Negeri Pahang, Enakmen Pentadbiran Undang-Undang Islam 1991. Kedua-duanya disebut sebagai contoh nama enakmen negeri.
• Muhamad Helmi Md Said dan rakan-rakan (2021), Muslim Estate Administration: The Locus of Malaysian Syariah Court, International Journal of Islamic Thought.
• Daily Express, melalui Newswav, Sabah first to enact law on Muslim succession. Kelulusan pada hari Rabu dan ucapan penggulungan menteri.
• Daily Express, melalui Newswav, TYT calls for Syariah judicial reforms. Menyebut rang undang-undang diluluskan pada sidang DUN 22 Julai.
• Daily Express, melalui Newswav, Symposium on ways to strengthen Syariah law. Kenyataan Ketua Pengarah Jabatan Kehakiman Syariah Malaysia tentang enakmen pengangkatan anak (berkuat kuasa Disember 2024) dan enakmen pusaka (diluluskan 2026).