Beza Ikut Negeri & Enakmen Pewarisan Sabah 2026

Salah satu sumber kekeliruan terbesar bagi waris di Malaysia ialah menyangka satu peraturan pusaka Islam terpakai serata negara. Sebenarnya, pentadbiran undang-undang keluarga Islam — termasuk faraid, wasiat wajibah, dan bidang kuasa Mahkamah Syariah — adalah hal negeri, bukan persekutuan.

Definisi & istilah penting

Istilah	Maksud
Enakmen Pentadbiran Agama Islam	Undang-undang negeri yang mengatur bidang kuasa Mahkamah Syariah dan pentadbiran hal ehwal Islam, termasuk pusaka.
Bidang kuasa negeri	Kuasa perundangan yang terletak pada Dewan Undangan Negeri (DUN), bukan Parlimen, bagi hal ehwal Islam di bawah Perlembagaan Persekutuan.
Enakmen Pewarisan Orang Islam Sabah 2026	Undang-undang yang dilaporkan sebagai enakmen pertama di Malaysia khusus mengatur pentadbiran pusaka Islam di bawah Mahkamah Syariah.

Kenapa bidang kuasa ini terletak pada negeri

Di bawah Perlembagaan Persekutuan (Senarai Negeri, Jadual Kesembilan), hal ehwal agama Islam dan undang-undang keluarga Islam — termasuk faraid — adalah bidang kuasa setiap negeri, bukan Parlimen persekutuan. Ini bermakna setiap negeri (dan Wilayah Persekutuan) mempunyai:

• Enakmen Pentadbiran Agama Islam sendiri.
• Mahkamah Syariah negeri sendiri dengan bidang kuasa yang ditetapkan enakmen negeri berkenaan.
• Majlis Agama Islam negeri sendiri, yang antara lain mentadbir Baitulmal.

Akibatnya, konsep seperti wasiat wajibah dan al-radd/dhawi al-arham boleh diiktiraf secara berbeza — atau tidak diiktiraf sama sekali — bergantung negeri tempat pusaka diuruskan.

Enakmen Pewarisan Orang Islam Sabah 2026

Sabah dilaporkan telah meluluskan undang-undang khusus pentadbiran pusaka Islam melalui Dewan Undangan Negeri pada Ogos 2026 — dilaporkan media Inggeris sebagai Muslim Succession Enactment 2026 — yang digambarkan sebagai enakmen pertama di Malaysia yang secara khusus mengatur pentadbiran pusaka Islam di bawah bidang kuasa dan kuasa penuh Mahkamah Syariah (bukan sekadar sebahagian daripada Enakmen Pentadbiran Agama Islam umum).

Antara ciri yang dilaporkan:

• Merangkumi keseluruhan proses pentadbiran pusaka — penentuan waris, penyelesaian hutang, pelaksanaan wasiat, dan agihan faraid — di bawah satu kerangka undang-undang bersepadu.
• Memberi kerangka jelas bagi mualaf (saudara baru) merancang harta melalui hibah, wasiat, atau instrumen lain yang dibenarkan hukum Islam, termasuk situasi mualaf meninggal tanpa perancangan awal.
• Membenarkan ahli keluarga bukan Islam kepada si mati mualaf untuk hadir di Mahkamah Syariah menyatakan kepentingan mereka, termasuk tuntutan hutang dan harta sepencarian.
• Memperkenalkan mekanisme perlindungan khusus bagi kanak-kanak, OKU dan waris mafqud (hilang) daripada kes penyalahgunaan aset pusaka.
• Memperkenalkan kesalahan khusus berkaitan pemalsuan dokumen waris dan penyembunyian aset estet.

Nota kesahihan: Kandungan di atas dirumuskan daripada liputan media mengenai perbahasan dan kelulusan Rang Undang-Undang tersebut di Dewan Undangan Negeri Sabah. Nama Bahasa Malaysia rasmi, nombor enakmen, dan tarikh gazet/kuat kuasa penuh belum disahkan dalam semakan ini. Jangan anggapnya sudah berkuat kuasa sepenuhnya sehingga teks gazet rasmi disahkan — rujuk terus Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah atau portal rasmi kerajaan negeri Sabah untuk kedudukan terkini.

Apa ini bermakna untuk waris di negeri lain

Enakmen ini hanya terpakai di Sabah. Negeri lain kekal mentadbir pusaka Islam melalui Enakmen Pentadbiran Agama Islam sedia ada masing-masing, dengan Mahkamah Syariah mengendalikan sijil faraid dan JKPTG/Amanah Raya melaksanakan perintah pembahagian secara berasingan. Waris di luar Sabah tidak terjejas oleh enakmen ini, tetapi ia menunjukkan arah reformasi yang mungkin diikuti negeri lain pada masa depan.

Rujukan Silang

Untuk memahami langkah umum tuntutan pusaka yang terpakai rentas negeri (dengan pengecualian Sabah selepas enakmen ini), lihat Probet vs Surat Kuasa Mentadbir. Isu institusi berasingan yang menyumbang kelewatan dihuraikan dalam Kenapa Proses Pusaka Lambat?

Sumber & rujukan akta

• Perlembagaan Persekutuan, Jadual Kesembilan (Senarai Negeri) — bidang kuasa negeri ke atas hal ehwal Islam.
• Liputan media mengenai kelulusan Rang Undang-Undang Pewarisan Orang Islam oleh Dewan Undangan Negeri Sabah (Ogos 2026) — rujuk Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Sabah untuk teks rasmi.
• Enakmen Pentadbiran Agama Islam negeri masing-masing (negeri selain Sabah).