Case Study: Kiraan Penuh Harta Pusaka Lengkap

Konsep dalam panduan ini — keutamaan bayaran, harta sepencarian, kiraan faraid, dan peringkat nilai pusaka — jarang muncul berasingan dalam kes sebenar. Case study ini menggabungkan kesemuanya dalam satu senario penuh, daripada nilai kasar estet sehingga bahagian akhir setiap waris dalam Ringgit. Nama dan butiran adalah fiktif (AGENTS §7.3).

Senario: Encik Hafiz bin Osman

Encik Hafiz, seorang Muslim, meninggal dunia meninggalkan isteri (Puan Salina) dan tiga anak (dua anak lelaki, seorang anak perempuan). Bapa dan ibu Encik Hafiz telah meninggal dunia terlebih dahulu.

Langkah 1: Senaraikan nilai kasar aset

Aset	Nilai (RM)
Rumah kediaman (harta tak alih)	700,000
Simpanan bank	95,000
Simpanan KWSP (nomini: Puan Salina)	180,000
Kenderaan	45,000
Jumlah nilai kasar (tidak termasuk KWSP)	840,000

Simpanan KWSP RM180,000 dibayar terus kepada nomini (Puan Salina), tidak menunggu proses pentadbiran estet — tetapi kerana Encik Hafiz Muslim, ia tetap tertakluk faraid (Puan Salina berkedudukan pemegang amanah bagi jumlah ini). Lihat Nomination KWSP & Insurans. Untuk kesederhanaan case study ini, KWSP diagihkan berasingan pada Langkah 5 menggunakan kadar faraid yang sama.

Langkah 2: Tolak liabiliti dan kos pentadbiran

Item	Jumlah (RM)	Baki (RM)
Nilai kasar estet (tanpa KWSP)	840,000	840,000
Kos pengebumian	9,000	831,000
Baki pinjaman perumahan	120,000	711,000
Baki pinjaman kenderaan	20,000	691,000
Fi guaman, penilaian JPPH & kos pindah milik	15,000	676,000
Baki bersih estet (tanpa KWSP)	—	676,000

Susunan ini ikut keutamaan bayaran: pengebumian → hutang → kos pentadbiran → baki bersih.

Langkah 3: Tuntutan harta sepencarian

Encik Hafiz dan Puan Salina berkahwin 22 tahun. Rumah kediaman (RM700,000, sebelum ditolak baki pinjaman) dibeli semasa perkahwinan — Encik Hafiz bekerja dan membayar ansuran, Puan Salina tidak bekerja tetapi menguruskan rumah tangga dan membesarkan tiga anak. Mahkamah Syariah mengiktiraf kadar sepencarian 1/3 daripada nilai bersih rumah (selepas baki pinjaman ditolak):

Item	Jumlah (RM)
Nilai bersih rumah (700,000 − 120,000 pinjaman)	580,000
Bahagian sepencarian Puan Salina (1/3)	193,333.33

Bahagian sepencarian ini ditolak terus daripada baki bersih estet (Langkah 2) sebelum faraid dikira — lihat Harta Sepencarian:

Item	Jumlah (RM)
Baki bersih estet (Langkah 2)	676,000
Tolak bahagian sepencarian Puan Salina	193,333.33
Baki bersih untuk faraid	482,666.67

Langkah 4: Tentukan peringkat nilai pusaka

Estet keseluruhan (termasuk KWSP RM180,000, tidak termasuk bahagian sepencarian yang sudah menjadi hak sendiri Puan Salina) bernilai kira-kira RM662,666.67 — tergolong pusaka kecil (tidak melebihi RM5 juta), diuruskan melalui JKPTG/Amanah Raya Berhad, bukan Mahkamah Tinggi. Lihat Pusaka Kecil, Ringkas & Besar.

Langkah 5: Kiraan faraid ke atas baki bersih

Waris yang layak: isteri (Puan Salina), dua anak lelaki, satu anak perempuan. Tiada bapa/ibu Encik Hafiz yang hidup.

• Isteri: 1/8 (kerana ada anak).
• Anak-anak: menjadi asabah, berkongsi baki 7/8 pada nisbah 2:2:1 (dua anak lelaki menerima dua bahagian setiap seorang, anak perempuan satu bahagian) — jumlah 5 bahagian.

Kiraan ke atas baki bersih faraid RM482,666.67:

Waris	Pecahan	Jumlah (RM)
Isteri	1/8	60,333.33
Anak lelaki (2 orang, 2/5 daripada 7/8 setiap seorang)	2/5 × 7/8 setiap seorang	168,933.33 setiap seorang
Anak perempuan (1/5 daripada 7/8)	1/5 × 7/8	84,466.67
Jumlah	1	482,666.67

Kiraan yang sama (nisbah 1/8 : 2:2:1 daripada 7/8) diulang berasingan ke atas KWSP RM180,000 (kerana Puan Salina, sebagai pemegang amanah, wajib mengagihkannya mengikut kadar faraid yang sama):

Waris	Jumlah KWSP (RM)
Isteri (1/8)	22,500
Anak lelaki (setiap seorang)	63,000
Anak perempuan	31,500

Ringkasan akhir bahagian setiap waris

Waris	Sepencarian (RM)	Faraid — estet (RM)	Faraid — KWSP (RM)	Jumlah keseluruhan (RM)
Puan Salina (isteri)	193,333.33	60,333.33	22,500.00	276,166.66
Anak lelaki 1	—	168,933.33	63,000.00	231,933.33
Anak lelaki 2	—	168,933.33	63,000.00	231,933.33
Anak perempuan	—	84,466.67	31,500.00	115,966.67
Jumlah	193,333.33	482,666.66	180,000.00	856,000.00 (sepadan nilai kasar 840,000 + KWSP 180,000, ditolak semua kos/hutang 164,000)

Pengajaran daripada case study ini

• Harta sepencarian diselesaikan dahulu — Puan Salina menerima RM193,333.33 sebagai haknya sendiri, berasingan daripada bahagian faraidnya sebagai isteri.
• KWSP tidak menunggu proses pentadbiran estet, tetapi kekal tertakluk kadar faraid yang sama seperti baki estet — Puan Salina wajib mengagihkannya sebagai pemegang amanah.
• Anak lelaki menerima dua kali bahagian anak perempuan (nisbah 2:1) sebagai asabah, bukan kadar sama rata seperti Akta Pembahagian 1958.
• Nilai keseluruhan estet (termasuk KWSP) menentukan peringkat pusaka (dalam kes ini, pusaka kecil) — jika nilai melebihi RM5 juta atau ada wasiat, proses ini perlu melalui Mahkamah Tinggi.

Rujukan Silang

Metodologi kiraan faraid penuh (termasuk kes ’awl yang tidak muncul dalam senario ini) dihuraikan dalam Contoh Kiraan Faraid Lengkap. Susunan keutamaan bayaran yang digunakan pada Langkah 2 dihuraikan dalam Hutang Si Mati & Keutamaan Bayaran.

Sumber & rujukan akta

• Al-Quran, Surah an-Nisa’ ayat 11, 12 dan 176 — asas nas kadar furudh dan asabah yang digunakan.
• Akta Kumpulan Wang Simpanan Pekerja 1991 (Akta 452) — status amanah nomini KWSP bagi Muslim.
• Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 (Akta 303) — tuntutan harta sepencarian.